Loại vắc xin sốt xuất huyết mới được WHO phê chuẩn ngày 15/4 vừa qua có tên là Dengvaxia. Đây được xem là một công cụ quan trọng nhằm đạt được mục tiêu của WHO giảm ít nhất 25% tỷ lệ mắc sốt xuất huyết và giảm ít nhất 50% tỷ lệ tử vong do sốt xuất huyết từ nay đến năm 2020. 

Một vắc-xin an toàn, hiệu quả và vừa túi tiền chống lại 4 chủng vi rút sốt xuất huyết sẽ là bước tiến lớn trong việc kiểm soát bệnh. Vắc-xin sốt xuất huyết đầu tiên được WHO phê chuẩn ngày 15/4 vừa qua - Dengvaxia® (CYD-TDV)- là kết quả nghiên cứu của công ty dược Sanofi Pasteur. 

Khoảng 5 vắc xin dự tuyển khác được phát triển trên lâm sàng, với hai vắc xin dự tuyển (được phát triển bởi Butantan và Takeda) dự kiến ​​sẽ bắt đầu thử nghiệm giai đoạn III vào đầu năm 2016. 

Dưới đây là giải đáp chi tiết những thắc mắc thường gặp nhất về vắc xin mới này: 

Dengvaxia® (CYD-TDV)là gì? 

CYD-TDV là vắc xin phòng bệnh sốt xuất huyết đầu tiên được phê chuẩn. Vắc xin này lần đầu tiên được cấp phép tại Mexico vào tháng 12 năm 2015 để sử dụng cho các đối tượng trong độ tuổi 9-45 tuổi sống ở vùng có dịch. 

CYD-TDV vắc xin sốt xuất huyết sống tái tổ hợp 4 typ huyết thanh do Sanofi Pasteur (CYD-TDV) phát triển, được tiêm 3 mũi cách nhau 6 tháng. 

Vắc xin gồm những thành phần gì? 

Vắc xin gồm vi rút sống đã làm yếu thu được bằng công nghệ tái tổ hợp ADN, kết hợp vi rút sốt vàng đã làm yếu với 4 týp huyết thanh của vi rút sốt xuất huyết. 

Trẻ em dưới 9 tuổi và người lớn trên 45 tuổi có thể tiêm vắc xin Dengvaxia không? 

Vắc xin được phê chuẩn để sử dụng ở trẻ em và người lớn, từ 9 đến 45 tuổi. Giới hạn tuổi này chủ yếu dựa trên các thông tin về độ an toàn của vắc xin thu được trong quá trình thử nghiệm lâm sàng. Trẻ em dưới 9 tuổi, nguy cơ biến chứng nghiêm trọng vẫn cần được xác định; với những người trên 45 tuổi, chưa có đủ dữ liệu để đảm bảo sự an toàn của vắc-xin . 

Các bác sĩ có thể đánh giá rủi ro/lợi ích của việc sử dụng vắc-xin ở các độ tuổi khác nhau được khuyến cáo trong hướng dẫn sử dụng. 

Những ai không nên tiêm vắc-xin sốt xuất huyết? 

Trẻ em dưới 9 tuổi, phụ nữ có thai hoặc cho con bú, người bị dị ứng với các thành phần của vắc xin, người có phenylketon niệu và những người có hệ miễn dịch suy yếu hoặc nhận được lời khuyên y tế cụ thể.

Phụ nữ mang thai có thể tiêm vắc xin không? 

Không, đây là một chống chỉ định của vắc xin này. Dengvaxia® là vắc-xin sống được làm yếu và chống chỉ định cho phụ nữ mang thai. Phụ nữ mang thai chưa được đánh giá trong các nghiên cứu lâm sàng. 

Vắc xin có chống chỉ định với những người bị dị ứng không? 

Vắc xin chống chỉ định sử dụng ở những người bị dị ứng (quá mẫn) với hoạt chất hoặc bất kỳ thành phần nào của Dengvaxia® và những người có phản ứng dị ứng sau mũi tiêm Dengvaxia® trước đó. Dấu hiệu của phản ứng dị ứng có thể bao gồm phát ban, khó thở, sưng mặt và lưỡi. 

Có phải tiêm vắc xin này cũng phòng được Chicungunya và Zika - là những vi rút lây truyền qua muỗi Aedes aegypti? 

Vắc xin sốt xuất huyết không có tác dụng bảo vệ chống lại vi rút Chikungunya và Zika. Dengvaxia® là vắc-xin được dùng để giúp bảo vệ chống lại bệnh sốt xuất huyết do các týp huyết thanh 1, 2, 3 và 4 của vi rút sốt xuất huyết gây ra. Vắc xin được áp dụng ở người lớn, trẻ vị thành niên và trẻ em từ 9 đến 45 tuổi đang sống trong vùng có dịch lưu hành (nhưng vùng có bệnh sốt xuất huyết).

Nếu tôi tiêm 2 liều vắc xin và quên liều cuối cùng thì tôi có miễn dịch không? 

Nếu chỉ tiêm một liều thì vắc xin có hiệu quả không? Lịch tiêm vắc xin được phê duyệt gồm 3 mũi tiêm cách nhau 6 tháng. Vắc xin bắt đầu có hiệu lực từ liều đầu tiên. Tuy nhiên, hiệu quả được chứng minh chỉ sau khi tiêm đủ 3 liều. 

Khoảng cách giữa các liều vắc-xin là bao lâu? Phác đồ tiêm chủng gồm 3 mũi tiêm dưới da, cách nhau 6 tháng. 

Tôi đã từng bị sốt xuất huyết. Tôi có thể tiêm vắc xin không? 

Có. Vắc-xin được phê chuẩn cho cả những người chưa từng bị sốt xuất huyết và những người đã từng bị bệnh. 

Nếu tôi đang bị sốt xuất huyết, tôi có thể tiêm vắc-xin không? 

Không. Vắc-xin không điều trị được bệnh. Khi sức khỏe đã phục hồi, có thể cân nhắc tiêm vắc xin sau khi có đánh giá của các bác sĩ. 

Vắc xin có gây sốt không? Những tác dụng phụ chủ yếu của vắc xin này là gì? 

Vắc-xin có thể gây sốt và những tác dụng phụ khác, mặc dù điều này không xảy ra với tất cả mọi người. Những phản ứng phụ thường gặp nhất trong các thử nghiệm lâm sàng là sốt, đau đầu, đau tại chỗ tiêm, mệt mỏi và đau cơ. 

Những phản ứng hay gặp khác là phản ứng tại chỗ tiêm như mẩn đỏ, bầm tím, sưng và ngứa. Những phản ứng hiếm gặp là: cứng ở chỗ tiêm, bệnh giống như cúm, đau cổ, đau khớp, mẩn đỏ nặng, mày đay, buồn nôn, đau miệng và họng, ho, sổ mũi, chóng mặt, nhức đầu, sưng hạch và nhiễm trùng đường hô hấp trên (mũi, miệng, họng và thanh quản). 

Tôi có thể hiến máu sau khi tiêm vắc-xin không? 

Vì vắc-xin sốt xuất huyết là vắc xin từ vi rút sống được làm yếu, nên sau khi tiêm vắc xin cần chờ 4 tuần mới được hiến máu. 

Có phải ngay sau ngày tiêm vắc xin là tôi đã có miễn dịch và được bảo vệ chống lại bệnh sốt xuất huyết? 

Vì lịch tiêm chủng bao gồm 3 liều phải được tiêm cách nhau 6 tháng, nên tác dụng bảo vệ chống lại căn bệnh này sẽ đạt được sau khi tiêm đủ 3 liều, tức là một năm sau liều đầu tiên. 

Ngay cả sau khi tiêm vắc-xin vẫn nên tiếp tục sử dụng thuốc xua muỗi? 

Đúng vậy. Tiêm chủng không phải là cách thay thế cho các biện pháp bảo vệ ngăn ngừa muỗi đốt. Vẫn nên áp dụng các biện pháp phòng ngừa thích hợp, bao gồm sử dụng thuốc xua xôn trùng, quần áo phù hợp và màn chống muỗi. 

Vắc-xin chỉ bảo vệ chống lại bệnh sốt xuất huyết do các týp huyết thanh 1, 2, 3 và 4 của vi rút sốt xuất huyết. Muỗi sốt xuất huyết cũng truyền các loại vi rút khác như Chikungunya và Zika, mà vắc-xin sốt xuất huyết không có tác dụng bảo vệ. 

Vắc-xin có thể gây sốt xuất huyết dengue không? 

Không. Vắc xin không gây sốt xuất huyết dengue và sốt xuất huyết nghiêm trọng. 

Tôi có thể tiêm vắc xin khác cùng với vắc-xin sốt xuất huyết được không? 

Không nên tiêm Dengvaxia® cùng với bất kỳ vắc-xin hoặc thuốc tiêm nào khác. Chưa có nghiên cứu cụ thể nào được tiến hành về việc sử dụng đồng thời vắc xin sốt xuất huyết với bất kì vắc xin hay dược phẩm nào khác. 

Sau khi khám, nếu cần sử dụng đồng thời với bất kì vắc-xin hay dược phẩm nào khác, phải dùng bơm kim tiêm riêng, và phải tiêm ở những vị trí khác nhau trên cơ thể. Trong các nghiên cứu lâm sàng, vắc xin làm giảm đáng kể số ca sốt xuất huyết.

Click đọc ngay…

Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) vừa công bố trường hợp bệnh nhân đầu tiên được xác nhận mắc bệnh do virus Zika gây ra qua đường tình dục. Trước đó, các quan chức y tế cho biết, virus Zika gây bệnh đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh và đang là nguyên nhân gây các dị tật bẩm sinh cho hàng nghìn trẻ em ở Brazil là do muỗi truyền. 

Đến nay đã có thêm các bằng chứng khẳng định giả thiết của các nhà khoa học về con đường lây truyền của virus, đó là qua đường truyền máu và quan hệ tình dục. 

Các cơ quan y tế Mỹ khẳng định, bệnh nhân được chẩn đoán nhiễm virus Zika qua quan hệ tình dục với người mắc phải đầu tiên tại Mỹ là một người ở bang Texas. Bạn tình của người này bị bệnh sau khi du lịch tại quốc gia đang có dịch, trong khi bệnh nhân bị nhiễm bệnh không hề đi du lịch. 

Giám đốc Cơ quan y tế và dịch vụ con người Dallas cho biết, giờ đây, chúng ta đã biết rằng virus zika lây bệnh qua đường tình dục, người dân cần nâng cao nhận thức để bảo vệ bản thân và những người xung quanh. Sử dụng bao cao su là biện pháp phòng ngừa tốt nhất đối với các bệnh lây truyền qua đường tình dục. 

Trong lịch sử đã xuất hiện báo cáo về việc tìm thấy virus này trong tinh dịch của một người đàn ông ở Tahiti, ông này đã truyền bệnh cho vợ của mình, đây là trường hợp được báo cáo vào năm 2008, các nhà nghiên cứu Colorado cho biết. Tuy nhiên các chuyên gia y tế cảnh báo, khả năng lây truyền virus zika chủ yếu vẫn là do muỗi truyền, bất cứ một người nào cũng dễ dàng bị nhiễm bệnh khi bị muỗi mang virus đốt, bệnh đặc biệt nguy hiểm với phụ nữ có thai. 

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã ban bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu về virus zika. WHO cảnh báo rằng virus zika đang lây lan với tốc độ chóng mặt tại châu Mỹ và cảnh báo số ca nhiễm có thể lên đến 4 triệu trong năm nay. 

Tại cuộc họp của Ủy ban Khẩn cấp WHO ở Geneva, Thuỵ Sĩ hôm 1/2, Tổng giám đốc WHO Margaret Chan cho biết các chuyên gia đã thống nhất về "khả năng liên quan giữa hiện tượng nhiễm virus zika trong khi mang thai và chứng não nhỏ bất thường ở trẻ sơ sinh, dù chưa được chứng minh một cách khoa học". Bà cho biết, ngày càng có nhiều bằng chứng khẳng định virus gây dị tật và có khả năng đe dọa tính mạng của trẻ sơ sinh. 

CDC cho biết, hầu hết các trường hợp bé sơ sinh bị mắc chứng đầu nhỏ ở Brazil đều do người mẹ nhiễm bệnh trong 3 tháng đầu của thai kỳ, tuy nhiên có một số bằng chứng cho thấy khả năng gây ra dị tật cho thai nhi do người mẹ nhiễm virus trong cả quá trình thai nghén. 

Trong vụ dịch Zika tại Brazil từ tháng 3/2015 đến tháng 1/2016 đã xác định được hơn 3500 trường hợp đầu nhỏ trong số trẻ sơ sinh được sinh ra từ những bà mẹ bị nhiễm virus Zika, tăng gấp 20 lần so với số trẻ mắc dị tật này trong những năm trước khi vụ dịch xảy ra. Người ta cũng đã tìm thấy ARN của virus Zika trong các thai nhi bị sảy thai khi bà mẹ bị nhiễm virus. 

Bệnh do virus Zika hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cũng như không có vaccin phòng bệnh. Theo các cơ quan nghiên cứu phát triển vaccin, để phát triển một loại vaccin phòng bệnh cần ít nhất từ 10-15 năm. 

Các quan chức Mỹ ban bố cảnh báo du lịch đối với phụ nữ mang thai, những người đang mang thai không nên đi tới 22 quốc gia và khu vực ở Mỹ Latinh bao gồm Bolivia, Brazil, Colombia, Ecuador, El Salvador, Guiana thuộc Pháp, Guatemala, Guyana, Honduras, Mexico, Panama, Paraguay, Suriname và Venezuela, và khu vực thuộc vùng Caribbean: Barbados, Guadeloupe, Haiti, Martinique, St. Martin và Puerto Rico. Ngoài ra, còn có một số điểm như Cape Verde, ngoài khơi bờ biển phía tây châu Phi, Samoa ở Nam Thái Bình Dương. 

Những điều cần biết về virus Zika Virus Zika là gì? 

Là loại virus lần đầu tiên được phát hiện trên khỉ ở Uganda năm 1947, tên của loại virus này được đặt theo tên khu rừng Zika- nơi lần đầu tiên nó được phát hiện. Nguồn gốc virus chủ yếu vùng nhiệt đới châu Phi. Năm 2015 virus Zika xuất hiện ở Brazil, các quốc gia Mỹ Latinh và đảo Caribe. Đây là căn bệnh mới nổi quan trọng bởi nó gây ra dị tật cho trẻ sơ sinh. 

Triệu chứng của nhiễm virus Zika 

Theo bác sĩ Nguyễn Trung Cấp, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, thời gian ủ bệnh Zika khoảng 2-12 ngày sau khi bị muỗi đốt. Khoảng 75-80% số bệnh nhân bị nhiễm virus Zika không có biểu hiện lâm sàng. Các bệnh nhân có biểu hiện bệnh thường nhẹ. 

Bệnh nhân thường khởi phát cấp tính với các biểu hiện sốt nhẹ (37,8-38,5 °C), mệt mỏi, mọc ban dát sẩn trên da, đau các khớp nhỏ ở bàn tay và bàn chân, viêm xung huyết kết mạc, đau cơ, nhức đầu, đau hố mắt, và suy nhược. 

Một số ít bệnh nhân có thể có đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy, loét niêm mạc hoặc ngứa. Cần chỉ định theo dõi siêu âm thai đối với phụ nữ có thai nghi nhiễm virus Zika để có thể phát hiện biến chứng thai nhi đầu nhỏ. 

Muỗi là con đường chính lây truyền virus Zika

Con đường lây truyền của virus Zika 

Các chủng muỗi Aedes có thể gây lây truyền virus Zika bao gồm A. africanus, A. aegypti, A. vitattus, A. furcifer, A. apicoargenteus, và A. luteocephalus. Khi muỗi hút máu người hay động vật bị nhiễm virus Zika, virus sẽ nhân lên trong cơ thể muỗi và ủ bệnh sau 10 ngày có thể gây truyền virus cho người hoặc động vật khác. 

Một cá thể muỗi nhiễm virus Zika có thể truyền virus cho các thế hệ muỗi con cháu. Ngoài lây truyền qua muỗi đốt là con đường chủ yếu, còn nhiều đường lây truyền khác có thể làm truyền virus Zika như lây truyền từ mẹ sang thai nhi, lây truyền qua quan hệ tình dục. ARN của virus Zika cũng đã được phát hiện trong máu, nước tiểu, tinh dịch, dịch não tủy, nước ối và sữa của các bệnh nhân nhiễm virus Zika. 

Bệnh do virus Zika gây dị tật gì ở trẻ sơ sinh 

Nghiên cứu ở 35 trẻ Brazil với đầu nhỏ, CT sọ và siêu âm xuyên sọ đã phát hiện tình trạng vôi hóa lan tỏa trong não. Khoảng 1/3 số trường hợp có sự di cư tế bào bất thường làm đảo lộn cấu trúc não như hội chứng não mịn (lissencephaly) hay hội chứng phì đại cuốn não (pachygyria). 

Giãn não thất thứ phát do teo vỏ não hay các cấu trúc dưới vỏ cũng thường gặp. Một số trẻ có hạn chế vận động khớp bẩm sinh (arthrogryposis) do khiếm khuyết thần kinh vận động chu sinh. Teo võng mạc bẩm sinh cũng được ghi nhận ở các trẻ có dị tật đầu nhỏ sơ sinh. Các dị tật này có thể xuất hiện khi mẹ bị nhiễm virus Zika trong bất kỳ quý nào của thai kỳ. 

Phòng bệnh do virus Zika 

- Hiện chưa có vắc xin phòng bệnh do virus Zika. Phòng bệnh chủ yếu bằng hạn chế đi đến vùng lưu hành dịch Zika. Các cá nhân trong vùng dịch áp dụng các biện pháp hạn chế muỗi đốt như: Mặc quần áo kín, sáng màu, dùng các thuốc xua đuổi côn trùng, nằm màn... 

- Tại vùng có dịch cần triển khai các biện pháp diệt muỗi như: Đảm bảo vệ sinh môi trường, loại bỏ các vật dụng đọng nước, đậy kín các chum, bể hoặc thả cá diệt loăng quăng, diệt muỗi bằng bẫy... 

- Cần sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục với người bị nhiễm virus Zika. 

- Mặc dù đã phát hiện ARN của virus Zika trong sữa nhưng chưa có bằng chứng lây truyền virus Zika qua bú mẹ nên chưa có khuyến cáo kiêng cho con bú trong khi mẹ nghi ngờ hoặc xác định bị nhiễm virus Zika

Click đọc ngay…

Lọt vào tầm của Nobel Y học danh giá không phải dễ, nhưng có 2 loại cây đã lên ngôi. Nó là nguồn cội của sáng tạo y học, đồng thời cũng là nguồn cội của cứu thế nhân gian... 

Cam và câu chuyện về bảo tồn sự sống 

Cây cam vốn là một loại cây thân thuộc. Loại cây này trong y học cổ truyền có nhiều công dụng để làm thuốc. Quả cam có vị chua ngọt, tính lương, có tác dụng sinh tân, giải khát, khai vị, chữa ho, dùng để chữa ho hen lâu ngày, kích thích ăn uống, giải rượu. 

Có một sự thật ít ai biết, cam gắn liền với vitamin C, gắn liền với nhà sinh lý học Albert Szent Gyorgyi, nhà khoa học giành giải Nobel Y học năm 1937. Cha đẻ của vitamin C là Albert Szent Gyorgyi de Nagyrapolt (1893-1986). 

Szent Gyorgyi là một nhà sinh lý người Hungary. Ông sinh ra ở Budapest, thủ đô của Hungary. Ông giành giải thưởng Nobel Y học năm 1937 cho khám phá kỳ vĩ của mình: vitamin C. Ông cũng là nhà khoa học lỗi lạc tìm ra các chất hóa học và các phản ứng của vòng chuyển hóa citric. 

Vitamin C là một loại vitamin có khá nhiều chức năng, nó giúp cơ thể tăng cường chuyển hóa chất, tăng sử dụng chất bột đường, chất béo và chất đạm. Vitamin C hoạt động như một chất chống ôxy hóa, chống lại các gốc tự do thừa thãi hoạt động trong cơ thể. Nó là vitamin cần thiết cho sự phát triển khỏe mạnh của xương, răng, lợi, dây chằng và thành mạch. 

Vitamin C cũng là một thành tố tâm điểm trong tái tạo collagen và trong khả năng tái tạo các cơ quan tổn thương. Nó có khả năng làm tăng sức miễn dịch chung của cơ thể, tăng khả năng đề kháng với bệnh nhiễm trùng và đương nhiên, nó chống lại bệnh thiếu vitamin C - bệnh Scurvy. 

Và điều quan trọng, vitamin C, đã giúp Szent Gyorgyi trở nên nổi tiếng khắp toàn cầu. Quá trình tìm ra vitamin C thực cũng không hề bằng phẳng. Trước khi tìm ra nó, người ta đã phải chứng kiến nhiều người bị bệnh do nó gây ra. 

Chừng hơn 2 thế kỷ trở về trước, các thủy thủ lênh đênh trên biển dài ngày đã thường xuyên rơi vào tình trạng thiếu vitamin C từ thực phẩm tươi. Và gần như họ phải trải nghiệm qua những chứng bệnh dị thường mà bản thân họ không hiểu điều gì đang xảy ra, do tội lỗi hay do chúa trời định đoạt. Họ chỉ biết lợi răng bị sưng, chảy máu chân răng, rụng răng, xuất huyết dưới da, vết thương liền rất chậm nếu như bất cẩn. 

Dày công nghiên cứu, các nhà khoa học mới chỉ dừng lại ở mức, có lẽ trong các thực phẩm tươi có một “chất gì đó” có khả năng phục hồi và bảo vệ sự sống. Bởi nếu bổ sung nhóm thực phẩm tươi thì người ta lại khỏe mạnh và hoàn toàn không mắc bệnh. 

Hai nhà nghiên cứu Axel Holst và Alfred Frohlich đã đề xuất giả thiết về sự tồn tại của chất kỳ diệu đó (sau này được gọi là vitamin C) vào đầu những năm 1970 nhưng không ai chỉ ra được sự xác thực. Phải đợi mãi đến các năm 1920, Szent Gyorgyi mới làm được điều mà các nhà khoa học khác không làm được: nhận ra, phân lập và xác định chính xác sự hiện hữu của vitamin C. 

Chất này có cấu trúc giống với đường (glucose) và có tính chất như một axit. Ông gọi đó là axit hexuronic, chính là vitamin C ngày nay, một chất có khả năng tách và nhập nguyên tử hydro, ông gọi là chất mang hydro. Song nếu chỉ dừng ở đó thì ông cũng chưa được đăng quang. 

Vào một ngày đẹp trời, ông lang thang trong vườn cam. Trong lúc nghiên cứu, quan sát và thí nghiệm, ông đã vô tình làm rớt những giọt nước cam vào đống rau củ bị chặt bỏ. Ông ghi nhận một hiện tượng vô cùng quan trọng: những rau củ có thêm những giọt nước cam, chúng lâu bị thối rữa hơn những rau củ khác. 

Ông bắt đầu thu hút sự chú ý của mình vào dung dịch cam và nhận thấy trong cam có rất nhiều axit hexuronic. Chất này chính là chất chống lại sự hủy hoại - vitamin C. Chính chất này có khả năng phục tồn sự sống, phòng vệ sự phá hủy và chống lại sự thối rữa. Chất đó là bệ đỡ cho giải Nobel Y học đã vinh danh. 

Thanh hao hoa vàng - Cứu thế nhân loại 
 

Thanh hao hoa vàng là một cây thuốc rất quý. Cây cao khoảng 1,5 mét, lá xẻ lông chim 2 lần, vò nát lá có mùi thơm. Hoa có màu vàng nhạt nên còn gọi là cây thanh hao hoa vàng. Quả có đài hình trứng. Cây thanh hao hoa vàng trong y học cổ truyền có vị đắng, tính hàn, có tác dụng thanh nhiệt, bổ hư, lợi tiểu, thông khí trệ. 

Câu chuyện nếu chỉ dừng có thế thì thanh hao hoa vàng cũng chỉ nằm trong nhóm các cây thuốc bình thường của y học cổ truyền. Thanh hao hoa vàng khiến cho cả bác sỹ đông y và tây y chú ý, cả nhân loại chợt biết là vì nó gắn với một giải thưởng danh giá bậc nhất thế giới về y học, giải thưởng Nobel. 

Giải Nobel Y học năm 2015 được trao cho ba nhà khoa học, William C. Campbell, Satoshi Omura và Youyou Tu (Đồ U U) trong đó 1/2 giải thưởng Nobel Y học năm 2015 được trao cho GS. Đồ U U, một nhà nghiên cứu của Trung Quốc đại lục. Đây là một giải thưởng được trao hơi kỳ lạ vì lẽ ra mỗi nhà khoa học sẽ giành 1/3 tổng giá trị giải thưởng nhưng do giá trị khoa học kiệt xuất của Đồ U U, bà đã giành được 1/2 giải thưởng Nobel Y học. 

Đồ U U sinh năm 1930, tại Tỉnh Chiết Giang (Trung Quốc). Con đường đến với Nobel Y học của bà không tơ lụa giống như sự nghiệp khoa học bất kỳ của nhà khoa học nào. Nhưng điều đáng nói, đó là sự nỗ lực, cố gắng và niềm say mê nghiên cứu của người phụ nữ Trung Quốc đầu tiên chạm tới vinh quang này. 

Trước khi có thuốc điều trị sốt rét, nhân loại khốn đốn với loại bệnh này. Người ta chỉ biết rằng, vào thời đó, sốt rét hoành hành và là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu vào những năm đó. Hàng ngàn người chết, hàng ngàn binh sĩ phải bỏ mạng hoặc lui về chiến trường. 

Các cuộc chiến của Trung Quốc đứng bên bờ thất bại. Sốt rét vẫn là căn bệnh đáng sợ nhất trong các căn bệnh tại vùng cao nguyên núi rừng. Sốt rét càng ngày càng khiếp sợ, nó gây ra những đại dịch kháng thuốc khiến cho các nhà chính trị trở nên đau đầu. Một chiến dịch tìm thuốc điều trị mới được khởi động, trong đó có bà Đồ U U. 

Để nghiên cứu ra thuốc sốt rét, bà đã phải lăn rừng, lội suối, làm ngày, thức đêm, đọc sách, lục báo, bà và cộng sự của bà đã phải nghiên cứu 2.000 bài thuốc y học cổ truyền khác nhau. Những bài thuốc này đa phần là bài thuốc cổ phương, bài thuốc kinh nghiệm và rất khó để áp dụng. Phải trải qua tất cả 380 dịch chiết từ 200 loại thảo dược, cuối cùng bà đã phát hiện ra thanh hao hoa vàng. 

Nhưng thành công cũng chưa hẳn đã mỉm cười. Lần đầu tiên nhóm nghiên cứu đã chiết ra dung dịch thanh hao hoa vàng hỏng, không có tác dụng điều trị. Tiếp tục “mò kim” trong phòng thí nghiệm, bà đã bào chế thành công thuốc tinh chế từ loại thảo dược này và cứu sống loài người khỏi dịch sốt rét. 

Trước khi chạm tay vào giải Nobel Y học, Đồ U U là nhà khoa học bị “người đời lãng quên”. Bà là giáo sư 3 không: không bằng cấp, không nghiên cứu ngoại quốc, không là thành viên của Hội đồng khoa học quốc gia (những tiêu chí bắt buộc của Trung Quốc). Nhưng nhờ có thanh hao hoa vàng, bà đã được vinh danh. 

Và trong mối tương quan tương hỗ, Đồ U U đã nâng tầm thanh hao hoa vàng từ giá trị đất lên giá trị vàng. Bà đã cùng thanh hao hoa vàng trở thành hiện tượng y học và đem lại sự sống cho rất nhiều người như một cứu thế của nhân loại. 

BS. Đào Châu Tú

Click đọc ngay…

Một tòa án ở Australia đã yêu cầu hãng Reckitt Benckiser ngừng bán một số nhãn hiệu thuốc giảm đau Nurofen thông dụng của hãng này sau khi phát hiện những viên thuốc dùng để điều trị những chứng đau đặc hiệu khác nhau như đau lưng hay đau nửa đầu lại chứa đúng cùng một hoạt chất. 

Phán quyết của Tòa án liên bang Australia cho rằng hãng dược phẩm đa quốc gia có trụ sở tại Anh này đã gian dối khi bán các thuốc giảm đau Nurofen Back Pain (trị đau lưng), Nurofen Period Pain (trị đau bụng kinh), Nurofen Migraine Pain (trị đau nửa đầu) và Nurofen Pain Headache (trị đau đầu do căng thẳng). 

Mặc dù là cùng một sản phẩm, nhưng các thuốc đặc trị đau lưng, đau bụng kinh, đau nửa đầu và đau đầu do căng thẳng lại được bán khác nhau trên thị trường. 

Tuy những thuốc này được tiếp thị là phối thức đặc trị một loại đau cụ thể, và giá tiền cao gấp đôi giá của Nurofen thông thường, song các thuốc thuộc dòng Nurofen đặc trị này bị phát hiện là có chứa cùng một hoạt chất - 342mg ibuprofen lysine, tương đương với 200mg ibuprofen. Tòa án đã ra lệnh thu hồi các sản phẩm khỏi các cửa hàng trong vòng 3 tháng. 

Một phiên điều trần tiếp theo sẽ quyết định khoản tiền phạt mà hãng này có thể phải chịu. Phán quyết được đưa ra sau khiếu nại của Ủy ban cạnh tranh và người tiêu dùng Australia (ACCC), trong đó lập luận rằng mặc dù tất cả những thuốc này đều chứa cùng một hoạt chất gốc, song chúng được định giá "cao hơn đáng kể so với các sản phẩm thuốc giảm đau tương tự khác” 

Chủ tịch ACCC, Rod Sims, cho biết các cơ quan giám sát lo ngại người dân có thể mua các sản phẩm "với niềm tin rằng chúng đặc trị một loại đau cụ thể, dựa trên thông tin trên bao bì, trong khi thực tế không phải như vậy". 

Sims cho biết việc lấy mẫu giá của ACCC trước khi bắt đầu vụ kiện ở tòa án đã phát hiện các sản phẩm thuộc dòng Nurofen đặc trị đau được bán với giá cao gần gấp đôi so với ibuprofen chuẩn của Nurofen. Thương hiệu Nurofen cũng được sử dụng ở Anh và New Zealand. 

Trong khi nhiều sản phẩm Nurofen đặc trị đau được bán ở Anh, và tất cả đều chứa 342mg ibuprofen lysine, song Cơ quan Quản lý Thuốc và các sản phẩm y tế của Anh (MHRA- đơn vị không quản lý về giá thuốc, và thường chỉ can thiệp khi tên hoặc mô tả của sản phẩm đưa ra thông tin sai về mặt y học) cho biết hiện không lo ngại về vấn đề này. 

Theo phát ngôn viên của MHRA: "Đối với các thuốc không kê đơn, được phép có tên mang tính thông tin để giúp bệnh nhân chọn một sản phẩm phù hợp mà không cần hỏi ý kiến thầy thuốc." Còn Aomesh Bhatt, giám đốc Reckitt Benckiser tại châu Âu, cho biết công ty không đánh lừa người tiêu dùng và đang hợp tác với ACCC và tòa án liên bang. 

Phát biểu trên kênh BBC Radio 4’s World at One, ông Bhatt giải thích lý do công ty xây dựng thương hiệu cho cùng một thành phần dưới nhiều tên khác nhau: "Người tiêu dùng muốn có định hướng trong môi trường có nhiều mặt hàng, nơi không có nhân viên có chuyên môn để hỗ trợ việc ra quyết định. Chúng ta biết rằng 90% người tiêu dùng tìm một sản phẩm cụ thể cho tình trạng đau riêng của mình." 

Công ty đã được yêu cầu công bố các bài báo trên trang web và báo giấy để làm rõ tình trạng của mình, thực hiện chương trình tuân thủ bảo vệ người tiêu dùng và thanh toán chi phí của ACCC. Trang web của công ty tại Australia đã thay đổi. 

Một đoạn mô tả bốn loại thuốc đã được kết nối với trang mô tả chúng là "điều trị đau chung" và nói rằng : "Bất cứ sản phẩm nào trong bốn sản phẩm hiển thị trên trang này đều có cùng thành phần và có thể dùng để giảm tạm thời có hiệu quả đau và/hoặc viêm liên quan với đau nửa đầu, đau đầu do căng thẳng, đau lưng hay đau bụng kinh."

Click đọc ngay…

Theo nghiên cứu được đăng trên tạp chí Nhi khoa của Hội Y khoa Mỹ, những phụ nữ dùng thuốc chống trầm cảm ở 3 tháng đầu thai kỳ thì con sinh ra có khả năng phát triển bệnh tự kỷ nhiều hơn 87% so với những trẻ sinh ra có mẹ không dùng thuốc này. 

Người đứng đầu nhóm nghiên cứu, Anick Berard, ĐH Montreal (Canada) cho rằng: Nghiên cứu này không khuyến cáo thai phụ không điều trị bệnh trầm cảm, cũng không nhằm chứng minh thuốc chống trầm cảm gây ra bệnh tự kỷ. Tuy nhiên, điều chắc chắn là nó gợi ý rằng, những phụ nữ có triệu chứng trầm cảm nhẹ thì có thể xử lý bằng cách tập thể dục hoặc tâm lý trị liệu. 

Berard và đồng nghiệp đã nghiên cứu các cá nhân sinh ở Quebec từ 1998-2009, kiểm tra hồ sơ kê toa cho các bà mẹ cũng như hồ sơ y tế trẻ sơ sinh của họ. Trong số 2.532 trẻ có mẹ từng dùng thuốc chống trầm cảm trong 3 tháng đầu và 3 tháng cuối thai kỳ, 1,2% trẻ được chẩn đoán mắc chứng tự kỷ. 

Nguy cơ gia tăng được giới hạn trong một nhóm các loại thuốc chống trầm cảm được gọi là chất ức chế serotonin reuptake chọn lọc (SSRIs) bao gồm các loại thuốc như paxil, prozac, zoloft và celexa. SSRIs được cho là tăng gấp đôi nguy cơ mắc chứng tự kỷ. 

Nếu điều trị kết hợp với thuốc chống trầm cảm khác trong 3 tháng đầu thai kỳ có liên quan đến tỷ lệ tăng gấp 4 lần chứng tự kỷ. Nhược điểm của nghiên cứu này là nó không đưa ra giải pháp kiểm soát tình trạng trầm cảm nặng ở người mẹ khiến cho việc đánh giá nguy cơ chứng tự kỷ tăng có thể được gắn với bệnh lý thay vì các loại thuốc điều trị. 

Bảo Trâm 

(Theo Fox News, 12/2015)

Click đọc ngay…

Một người lính trẻ từng bị thương trong một vụ đánh bom ở Afghanistan sẽ nhận được ca ghép dương vật đầu tiên tại Hoa Kỳ. 

Bác sĩ phẫu thuật tại Trường đại học Y học Johns Hopkin cho biết dương vật được hiến tặng là từ một người đã chết, sau khi cấy ghép, nó hoàn toàn cho phép người lính trẻ này có thể quan hệ tình dục và phát triển các chức năng tiết niệu trong vài tháng sau đó. 

Tiến sĩ WP Andrew Lee, chủ tịch phẫu thuật tạo hình và tái tạo tại Johns Hopkin, nói rằng: “Tôi nghĩ ca phẫu thuật hoàn toàn xứng đáng với một người lính trẻ vô cớ phải nhận vết thương đến đau lòng trong cuộc chiến tranh không hề mong đợi. Nỗi đau đó là một người trẻ tuổi lao vào cuộc chiến vì nghĩa vụ quốc gia mà khi anh trở về nhà khu vực xương chậu hoàn toàn bị phá hủy. Anh ấy cần được xoa dịu bằng cách phục hồi lại bộ phận sinh dục của mình.” 

Được hỏi đến vợ của người lính trẻ này, cô ấy bày tỏ lòng thương cảm tương tự với chồng mình: “Anh ấy thật đáng thương, giống như anh ấy bị xói mòn đi bản chất nam tính và mạnh mẽ của mình.” 

Tuy nhiên, cuộc cấy ghép vẫn coi như là một thử nghiệm dựa trên kinh nghiệm từ một ca trước đó diễn ra ở Nam Phi. Ca phẫu thuật này đã được báo cáo rất thành công trên một tạp chí Y tế nhưng thực tế là báo cáo chưa bao gồm những rủi ro về việc mất máu, nhiễm trùng hay khả năng tự loại bỏ các mô cấy sau phẫu thuật. 

Mặc dù vậy, bất chấp rủi ro, tiến sĩ Lee cho biết khả năng sau cấy ghép người bệnh vẫn có thể sinh con miễn sao không cấy ghép tinh hoàn của người hiến tặng thì anh ta vẫn có thể có con riêng mang gene của mình mà không phải con của người hiến tặng. 

Các bác sĩ tại Đại học Johns Hopkins nói rằng ngay cả khi ca ghép thất bại, họ vẫn có thể loại bỏ dương vật mới cấy ghép mà không gây bất kỳ tác hại gì đến người nhận, nên thực sự là một ca phẫu thuật đáng để cố gắng thử nghiệm và hoàn thành.

Click đọc ngay…

Sự phê chuẩn vắc xin chống sốt xuất huyết tại Mexico được xem là một bước tiến quan trọng trong việc ngăn ngừa căn bệnh lây truyền qua muỗi đốt vốn đang đe doạ một nửa dân số thế giới. 

Các thử nghiệm lâm sàng với hơn 40.000 người ở 15 quốc gia cho thấy vắc xin Dengvaxia giúp tạo ra miễn dịch cho 2/3 người tiêm phòng trong độ tuổi từ 9 trở lên, và hiệu lực bảo vệ lên tới 93% đối với thể sốt xuất huyết nặng; đồng thời làm giảm nguy cơ phải nằm viện tới 80%. 

Một điều đáng chú ý là vắc xin này không được tiêm cho trẻ dưới 9 tuổi bởi các nghiên cứu cho thấy hiệu quả bảo vệ đối với độ tuổi này rất thấp. 

Trước đó, vắc xin này đã được nghiên cứu và phát triển suốt 20 năm với kinh phí lên tới 1,5 tỉ euro (tương đương 1,65 tỉ đô la Mỹ), bao gồm cả khoản đầu tư cho sản xuất, cũng như chờ đợi sự phê chuẩn của ít nhất 19 nước. 

Tuy nhiên, theo tính toán của các chuyên gia, công ty này sẽ bắt đầu thu về 1 tỷ đô la Mỹ mỗi năm từ năm 2018 hoặc 2019. Còn theo ước tính của trang Bloomberg, với đối tượng tiêm từ 9-45 tuổi sống ở những vùng có nguy cơ cao, doanh thu của vắc xin này sẽ lên tới 1,4 tỉ đô la Mỹ vào năm 2020. 

Hiện nhiều triệu liều vắc xin đã được sản xuất và sẵn sàng đưa đi khắp thế giới, trong đó sẽ tới EU vào đầu năm 2016 và Mỹ là 2017. 

Hãng Dược phẩm Sanofi hy vọng rằng vắc xin có khả năng phòng được cả 4 thể của vi rút sốt xuất huyết này sẽ được công nhận trong vài tuần tới ở nhiều nước châu Mỹ, châu Á, nơi có tới 2 tỉ dân đang phải đối mặt với nguy cơ mắc bệnh. Và như vậy, từ năm 2017, hãng này sẽ sản xuất 100 triệu liều mỗi năm để đáp ứng nhu cầu của thế giới. 

Theo luật định, Sanofi sẽ được giữ bản quyền vắc xin này trong 4 năm. Và hãng Dược này cam kết giá của vắc xin Dengvaxia sẽ “công bằng, phải chăng và ổn định”. Hơn thế, nó có thể được phân phối miễn phí ở một số quốc gia.

Click đọc ngay…